घरमा आज आलुको तरकारी बनाउँदा ग्यासको सिलिन्डर हेरेँ—दुई महिना अघि १८०० थियो, अब २२००। आमा भन्छिन्, "बाबु, दाउरा पनि जम्मा गर, साँझपख बल्छ।" मैले बगैंचाको किनारबाट सुकेको रुखको हाँगा टिप्दा हातमा धूलो लाग्यो, तर त्यो गन्ध—भुइँ र पुराना पातको—मलाई किन हो किताबको तथ्यांकभन्दा बढी साँचो लाग्छ। नेपाली गीतको एउटा पुरानो रेकर्ड मर्मत गर्दै गर्दा सोचेँ, यो ग्यासको मूल्य यसरी बढ्दा रेडियो मर्मत गर्ने मान्छेले छानाको तल नि गुनगुनाउन पाउँछ कि पाउँदैन?

रायन गोस्लिङको नाम सुन्दा मलाई त्यो फिल्म सम्झिन्छु जहाँ उसले रोबोटको म

बिरेनको बुवा सेनामा थिए, तिनले भन्थे—कबड्डीमा पनि ग्यासको सिलिन्डर जस्तै हो, एक पटक चुहिन थाल्यो भने पूरै खेल सकिन्छ। पुणेरी पल्टनको डिफेन्स यो सिजन त्यही चुहिएको ग्यास जस्तो लाग्छ मलाई। आफ्नो बारीको दाउरा जम्मा गर्दा पनि हिसाब चाहिन्छ, त्यस्तै मैदानमा पनि डेटा र पछिल्ला पाँच म्याचको ट्रेन्ड हेरेर बोल्नुपर्छ है।

बाबु, त्यो नेहा बोराले किसानको बारेमा बोलेको सुन्दा मलाई आफ्नै आँगनको सिमीको बिरुवा याद आयो—हिजो बजारमा पचास रुपैयाँको ग्यास सिलिन्डरले उमालेको चिया पिएँ, तर बिरुवालाई पानी हालेर उभिँदा सास्ती भएन। उनको डाटा पढ्दा लाग्छ, हामी सबैले आफ्नो गणित आफैं बुझ्नुपर्छ—जस्तै मेरो आमाको घुँडाको दुखाइले भन्दा पनि यो सरकारी तथ्यांकले मलाई झन् नजिकबाट छोयो।