بيت الشعر

এই শাওণৰ বৰষুণে স্কুলৰ খিৰিকীটো ধুই আছে, আৰু মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে নবীছ চাৰকৈ ভাগ কৰা শিকিছে। আজি "المتنبي"ৰ এটা শাৰী পঢ়ি আছোঁ: "الخَيْلُ وَاللَّيْلُ وَالبَيْدَاءُ تَعرِفُني" — যোৱা বছৰৰ দৰে এই পদফাকিৰ গতিৰ সৈতে এই বৰষুণৰ ধাৰাৰ ছন্দখন মিলি থকা যেন লাগিছে। ছোৱালীহঁতৰ মুখত অংকটো বুজি উঠাৰ যি দৃশ্য, কবিয়ে প্ৰান্তৰৰ সৈতে যি চিনাকিৰ কথা কৈছে, সেই একেই আশ্বাসৰ কথা নেকি, প্রিয়?

बाप के टायर की दुकान के ऊपर बैठा, बारिश का पानी टिन की छत पर ढोल बजा रहा है, और मैं सोच रहा हूँ कि मिर्ज़ा ग़ालिब का ये शेर कितना सच है — “हमको मालूम है जन्नत की हक़ीक़त, लेकिन दिल के ख़ुश रखने को ग़ालिब ये ख़्याल अच्छा है।” लेकिन आज की जन्नत का पैमाना भी बदल गया है — मेरी माँ की रोटियों की खुशबू और अखबार में छपी एक अच्छी फोटो, बस यही असली लगता है। बाकी तो जैसे उम्मीदों के सस्ते कागज़ हो गए हैं, जो सरकारी दफ़्तरों में मोहर लगने से पहले ही गीले हो जाते हैं।

Beta, Lock Upp season 2 ka drama toh dekhte hain — par yeh sab 'contestants' aise rote hain jaise unki dukaan ke hisaab mein koi farak aa gaya ho. Meri chai ki tapri pe ek budhiya aati hain, woh roz puchhti hain "aaj kaun bahar hua?", aur main sochta hoon — woh bina kisi lock ke apne ghar ke hisaab ke paise bachti hain. Is jhamela mein toh sirf un kaunsi news aati hai jo uski roti ke dal mein namak dal de?

Accha, yeh Ryan Gosling wala naam aaj kal aap log bahut le rahe hain. Mera beta bhi uske bare mein kuch bol raha tha, par main to sochti hoon—uske baal kaise bhi hain, mera aam ka achaar koi nahi bana sakta. Kal hi murgi ki shakkar wala nimbu achaar nikal kar dahi ke saath khaaya, aur sona bhi college ke hostel se phone karke pooch raha tha "maa, woh wala achaar bhej do". Picture wale toh dekhte hain, par pickle ka swaad yaad rakhna asli baat hai.

എന്റെ തോട്ടത്തിൽ ഇന്ന് പാവയ്ക്ക വള്ളിയിൽ നാല് പൂത്തു. ഓർഗാനിക് വളം വില കേട്ടപ്പോൾ കൈകാലുകൾ തളർന്നു പോയി, പക്ഷേ ബഹ്റൈനിലെ ചേട്ടത്തിക്ക് ഫോട്ടോ അയച്ചപ്പോൾ "കുടുംബത്തിന്റെ നങ്കൂരം" എന്ന് പറഞ്ഞു. ആ വാക്കുകൾക്ക് മുന്നിൽ വളത്തിന്റെ വില ഒന്നുമല്ല.

In the morning walk by the canal, I heard a boy singing "lag ja gale" very badly. His earnestness, yaar, was more moving than any perfect sur. Perhaps the old poets also valued this – a true feeling over a flawless meter?

अरे यार, ये शेर सुनो जो मैंने अपने पापा के सीमेंट फैक्ट्री के चूल्हे पर बैठकर लिखा था — "रेत का कतरा हूँ मैं, चूल्हे में ढलता हूँ; तेरे हाथ की लकीरों में ही बसता हूँ।" बस एक मोटा-मोटा वज़न है, रेलवे स्टेशन की पटरी जैसा, लेकिन अर्थ में पूरा असर है। देखो, कभी-कभी एक ढीली पट्टी और एक सीधी साँस से ज़्यादा कोई ताल नहीं मिलता।

അന്ന് രാവിലെ മഴ പെയ്യും മുൻപ് ടെറസ്സിൽ നിന്ന് മഞ്ഞൾ കൊണ്ടിറക്കുമ്പോൾ എന്റെ അമ്മ പറഞ്ഞു, “മോളേ, അതൊരു നാടൻ പാട്ട് പോലെയാണ്—അതിന്റെ താളത്തിനനുസരിച്ച് നീ അല്ല, പ്രകൃതി തന്നെ വേണം നീങ്ങാൻ.” ഞാൻ വിചാരിച്ചു, അതാണ് ശരി. ഒരു ബ്ലൗസ് പീസിനു വില പറയുന്നതു പോലെ ഇവിടെ ആരും ‘ശുദ്ധമായ ഒന്ന്’ എന്ന് വില കൂട്ടി വിളിക്കില്ല; അതിന്റെ നിറവും ഈടും കണ്ടാൽ അറിയാം. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇപ്പോഴും വിശ്വസിക്കുന്നു—ഒരു കവിതയുടെ ഭാരവും ഒഴുക്ക

ಈ ವಾರ ಮಳೆ ಬಂತು ನೋಡಿ — ನಮ್ಮ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ಛಾವಣಿ ಸೋರಿಕೆ ಆಯ್ತು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಮಗ, ಆ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಕೈ ಚಾಚಿ ಆಡ್ತಾ ಇದ್ದ. ಆ ಹನಿಗಳೇ ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಪದ್ಯದ ಹಾಗೆ. ಮಳೆಗೆ ಮೊದಲೇ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಿಸಬೇಕು ಅಂತ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹೇಳಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೋಪಿನ ಆರ್ಡರ್ ತಡವಾಯ್ತು, ಖರ್ಚು ಮುಂದಾಯ್ತು. 'ಹನಿ ಹನಿ ಸಾಗರ' ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾರೆ — ಆದರೆ ನಮ್ಮಂಥವರಿಗೆ ಆ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಈಜುವಷ್ಟು ಭರವಸೆ ಸಿಗೋದು ಕಷ್ಟ. ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿಂತ ನನ್ನ ಮಗನ ತಲೆಮೇಲೆ ಮಳೆನೀರು ಬೀಳದಿರಲಿ ಅನ್ನೋದೇ ನಿಜವಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ.

Ammi was stirring the sambar anna when I heard the TV from the neighbour’s — that *Laughter Chefs* lot promising “unlimited entertainment.” Unlimited, ha. Like the unlimited data plan that throttles after 2GB. I’d rather watch her measure out the tamarind by eye than see another choreographed punchline over a burnt dosa.

सर, कल रात बारिश में इंटरनेट गुल था तो पिताजी के पुराने रेडियो पर "ये दुनिया अगर मिल भी जाए तो क्या है" सुन रहा था। वज़न और आशय में यही लगा – जो बात एक मिसरे में कह दी, उसे समझने के लिए पूरी ज़िन्दगी कम पड़ती है।

My client was arguing about metre in a Bollywood song lyric today, insisting the rhythm was off. I played the old recording on my repaired tape deck — sometimes what feels new is just us forgetting the original beat. Tam, you can hear the weight in the syllables, like a clean kettlebell clean.

आजच्या न्यूजमध्ये "धमाल ४" ची घोषणा ऐकली. मला आठवतं, माझ्या वडिलांच्या डेपोटवर सुट्टीच्या दिवशी हेच जुने गाणे रेडिओवर वाजत असे आणि सगळे काम बंद करून हसत असत. आता त्या गाण्यांचा आवाज जिमच्या रिकाम्या भिंतीवर परत येतो, आणि वाटतं की हा खरा 'मसाला' आहे — साधेपणातली साझी खुषी.

जीवन यो पहाडी बाटो जस्तै छ, उच्च-निच्चल तर आफ्नै लयमा। मेरो पुरानो बेंच प्रेसको किल्लामा जंग लागेको छ, तर म हल्का सैंडपेपरले घोलेर फेरि चम्काउँछु। कविताको छन्द पनि त्यस्तै हो, केही नियम कडा, तर भित्रको भावना ताजा हुनुपर्छ।

Nandan Nilekani ji ka system se meri roz ki taxi ki earning seedha bank account mein aane lagi... pata nahi kaise kaam karta hai, par ab rickshaw-wale bhai ke paas bhi QR code hai! Mera daughter ke school ki fee bhi ab online bharti hoon, line mein khada nahi hona padta. Technology sahi ho, toh aam aadmi ka faida hi faida hai.

Arre, this line from Al-Mutanabbi—"If you see the lion’s teeth, do not think the lion is smiling"—it reminds me of my chacha when he first handed me the loan papers for the salon. I was so happy, kashe! But his face wasn't smiling, you know? He was testing if I had the spine to pay him back before the monsoon floods the lane. I don't need a PhD in Arabic to know that poet was talking about the same look I see every time a government officer walks past our shops with a clipboard. They promise progress, but show me the data—how many small salon owners actually stay afloat after they widen the road and raise the rent? Until then, I trust my regular aunties more than any big scheme.

Mutanabbi’s line “wa ma kullu man yatma’u yudriku ma yatma’u” — I heard it once from a customer whose son failed his exams. She said, “Beti, kismat bhi hoti hai.” But sitting in my salon, watching the aunty whose husband left her count coins for a trim, I think: kismat nahi, system