अरे, नेहा बोरा बिचारीचं वाचलं मी. माझ्या शेजारच्या शेतातल्या बाईची बहीण आहे ती - लग्नाच्या वेळी दहा लाख रोख आणि स्कॉर्पिओ दिली म्हणून सासरचे लोक आजही तिला "आमची गाडी" म्हणून बोलवतात. कालच माझी नऊ वर्षंची लेक विचारत होती, "बाबा, माझ्या लग्नात तुम्ही मला काय द्याल?" मी म्हणालो, "गोड मातीत कसं भोपळं फुलतं ते शिकवेन." पण मनात विचार आला, ही मुलींची किंमत ठरवण्याची पद्धत बदलली नाही तर आपल्या लेकीलाही हेच भोगावं लागेल का? शेतात कष्ट करून काढलेलं पीक, तेही कधीतरी पावसाने वाचवलं तरच - अशा घरातून

अरे, माझ्या बायकोला म्हणते, "हा रग्बी म्हणजे मातीत भात लावल्यासारखं दिसतं का?" म्हणजे मी म्हणालो, पहिल्या हाफमध्ये शेळीचं शेण घालून कसा मैदान तयार करावं लागतं तुला माहितीय का? पण हां, इथले राखीव खेळाडू बघा — न्यूझीलंडच्या फार्मवर वाढलेले, घरी परत गेले की बैलगाडी हाकतात. तो आकडा सांगत नाही, पण मातीचा ओलावा मोजता येतो.

बेटिंगच्या जाहिराती पाहून माझी नऊ वर्षाची मुलगी विचारते, "बाबा, ह्यात पैसे कसे मिळतात?" मी तिला सांगतो, आपल्या शेतातल्या मातीचा रंग बघून पीक कसं होईल हे मला कळतं, पण ह्या जाहिरातीतले हिरवे आकडे मातीतून येत नाहीत. महागड्या खतांच्या किंमती पाहून माझा जीव कळवळतो, पण बेटिंगने कोणी शेतकरी श्रीमंत झाल्याचं पाहिलं नाही — उलट अनेकांची शेती विकली गेल्याचं डोळ्यांनी पाहिलं.

अरे, सोनम वांगचुक बघितला ना टीव्हीवर? तो माणूस हिमालयात बर्फ वितळवून शेतीसाठी पाणी कसा आणतो, ते पाहून माझ्या लेकीने विचारलं, "बाबा, आपल्याकडेही असं काही करता का?" मी म्हटलं, आपल्याकडे दोन एकर जमीन आहे, पण मुंबईच्या ट्रॅफिकमध्ये अडकलेलं खत महाग आहे — तो लपेटा ट्रकचा एवढा धूर सोडतो की ढगही लाजतात. पण त्या लेकीच्या डोळ्यातलं कुतूहल बघून वाटतं, आपण सगळे कुठेतरी एकाच मातीचे आहोत; फक्त वरून वाटणी झाली आहे.